Przejdź do treści

#WojennyDzień - Podstępne aresztowanie przez NKWD przywódców Polskiego Państwa Podziemnego

26/03/2021 - 12:05
#WojennyDzień - Podstępne aresztowanie przez NKWD przywódców Polskiego Państwa Podziemnego

W dniach 27 i 28 marca 1945 r. w jednej z willi w Pruszkowie sowieckie NKWD aresztowało piętnastu przywódców Polskiego Państwa Podziemnego, w tym wicepremiera i Delegata Rządu RP na Kraj Jana Stanisława Jankowskiego oraz Komendanta konspiracyjnej organizacji NIE i ostatniego dowódcy Armii Krajowej, gen. Leopolda Okulickiego. Działania NKWD były elementem sowietyzacji zajętych ziem polskich oraz likwidacji struktur Polskiego Państwa Podziemnego. Nowy okupant działał systematycznie i bezwzględnie.

Sowieci, pod pozorem gotowości do przeprowadzenia rozmów z członkami władz Polski Podziemnej przygotowali operację aresztowania zaproszonych i wywiezienia ich do Moskwy, aby tam urządzić im pokazowy proces jako wrogom Związku Sowieckiego. Pierwsze kroki w tym celu Sowieci uczynili na początku marca 1945 r., kiedy to płk Konstantin Pimienow wystosował list do Jankowskiego i Okulickiego, proponując im spotkanie. Ostatecznie ustalono, że dojdzie do niego 27 marca 1945 r. w Pruszkowie, w willi przy ul. Pęcickiej 5 (dzisiaj Armii Krajowej 11). Mieli wziąć w nim udział, poza Jankowskim i Okulickim, także przedstawiciele podziemnego polskiego parlamentu, Rady Jedności Narodowej (RJN), z jej przewodniczącym Kazimierzem Pużakiem. W sumie miało to być 15 osób, reprezentujących działające wciąż w konspiracji partie polityczne: Polska Partia Socjalistyczna – Wolność Równość Niepodległość (PPS-WRN), Stronnictwo Ludowe (SL), Stronnictwo Narodowe (SN) i Stronnictwo Pracy (SP). Ze strony sowieckiej w Pruszkowie miał się pojawić generał Iwanow, czyli Iwan Sierow, ówczesny stalinowski „namiestnik” Polski. Polaków przybywających na miejsce spotkania w ciągu dwóch kolejnych dni, czyli 27 i 28 marca, aresztowano i wywożono do stolicy ZSRS. Po dołączeniu do aresztowanych zatrzymanego już 8 marca 1945 r. Aleksandra Zwierzyńskiego, członka SN i wiceprezesa RJN, urządzono im pokazowy proces w Moskwie (czerwiec 1945 r.). W tzw. Procesie szesnastu Sowieci pogwałcili wszelkie zasady prawa, łamiąc też własne zobowiązania, które wobec Polski przyjęli w Jałcie.