W dniu 10 października 2016 na Westerplatte rozpoczęły się prace związane z I etapem Misji Archeologicznej na Westerplatte, finansowanej ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego i pod patronatem Ministra Jarosława Sellina. Badania te prowadzone są z godnie z wszelkimi wymogami formalnymi i merytorycznymi dotyczącymi tego typu prac, poprzedzone zostały wielotygodniowymi kwerendami, a Muzeum Westerplatte posiada komplet zezwoleń od właściciela gruntu, Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, a także MKiDN.
Jak mówi Filip Kuczma, kierownik badań archeologicznych „aktualnie prowadzimy I etap badań archeologicznych, które stanowią część misji archeologicznej mającej zakończyć się nie wcześniej niż w 2019 roku. Patronat nad I etapem badań objął Sekretarz Stanu MKiDN pan Jarosław Sellin. Patronaty nad całą misją archeologiczną na Westerplatte objęło MON oraz Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej.”
Filip Kuczma dodaje, że celem pierwszego etapu jest odsłonięcie fundamentów willi oficerskiej oraz odnalezienie reliktów związanych z Wartownią Nr 5. Etap I ma trwać 28 dni roboczych z sobotami włącznie.
Prace archeologiczne poprzedzone były badaniami georadarem prowadzonymi wspólnie ze Stowarzyszeniem "Wizna 1939" i Stowarzyszeniem Rekonstrukcji Historycznej WST na Westerplatte, które zakończyły się w ubiegłym tygodniu. Badania te uzupełniły informacje posiadane przez SRHWST wynikające z archiwalnej dokumentacji w postaci planów, fotografii, w tym fotografii lotniczych niemieckich i alianckich z lat 1936-1945.
Już pierwszego dnia dzięki wcześniej przeprowadzonymi analizom i badaniom udało się uchwycić w wykopach sondażowych zarys fundamentów willi oficerskiej. Odnaleźliśmy także wiele cennych artefaktów związanych z Wartownią Nr 5, w tym m.in. łuski polskiej amunicji, która eksplodowała w chwili trafienia Piątki bombą zrzuconą z samolotu Stuka Ju-87 2 września 1939 r. i została rozrzucona wokół obiektu, elementy niemieckiego uzbrojenia - ślady walk w 1945 r., a także obiekty związane z rozbudową XIX w. fortyfikacji na Westerplatte.
Jak podkreśla F. Kuczma, po zakończeniu I etapu zostanie zwołana komisja konserwatorska, która zadecyduje o odsłoniętych reliktach willi oficerskiej. Artefakty odnalezione w trakcie I etapu badań trafią do Muzeum Westerplatte, gdzie zostaną poddane konserwacji, a te najbardziej wartościowe zostaną w niedalekiej przyszłości udostępnione zwiedzającym w Muzeum Westerplatte.
