Budowa cmentarza Żołnierzy Wojska Polskiego

Budowa cmentarza Żołnierzy Wojska Polskiego

Już 4 września odbędzie się uroczysty pochówek obrońców Wojskowej Składnicy Tranzytowej na nowym cmentarzu wybudowanym na Westerplatte. Z tej okazji pragniemy przypomnieć, jak przebiegały prace nad inwestycją mającą na celu stworzenie godnego miejsca wiecznego spoczynku bohaterskich żołnierzy.

10 sierpnia 2020 r. Muzeum II Wojny Światowej ogłosiło międzynarodowy konkurs na opracowanie koncepcji urbanistyczno-architektonicznej cmentarza Żołnierzy Wojska Polskiego na Westerplatte, który miał stać się miejscem wiecznego spoczynku obrońców półwyspu. Do Muzeum napłynęło 27 prac, które poddano weryfikacji i ocenie podczas dwudniowych obrad Sądu Konkursowego (14–16 grudnia 2020 r.). Rozmowy odbywały się pod przewodnictwem dr. hab. inż. arch. Bolesława Stelmacha, prof. Politechniki Łódzkiej – dyrektora Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki. Ciałem doradczym sądu była Kapituła Konkursowa. Zwycięską koncepcję przedstawiono 21 grudnia 2020 r. Stworzyło ją biuro NM architekci Tomasz Marciniewicz, Zuzanna Szpocińska, Jerzy Grochulski (zespół autorski w składzie: Tomasz Marciniewicz, Zuzanna Szpocińska, Jerzy Grochulski, Karolina Kayzer). 19 lutego 2021 r., zgodnie z regulaminem konkursu, muzeum po przeprowadzeniu negocjacji z wolnej ręki podpisało umowę ze zwycięskim biurem architektonicznym.


Budowę cmentarza, uczytelnianie reliktów wartowni nr 5 i willi oficerskiej oraz odtworzenie części historycznego ciągu komunikacyjnego z 1939 r. rozpoczęto w maju 2022 r.

Na przełomie września i października 2022 r. zakończono prace i uzyskano zgodę Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na użytkowanie cmentarza.


Cmentarz zachował dotychczasowy charakter założenia parkowego. Został wybudowany na planie okręgu. Tworzy go 18 steli z miejscami przeznaczonymi na pochówek obrońców. W jego centrum znajduje się pomnik w formie krzyża Virtuti Militari, a na obrzeżu ustawiono krzyż Dąbrowskiego. Ze względu na zamontowane oświetlenie cmentarz warto odwiedzić po zmroku. Sztuczne światło podkreśla relikty oraz symbolikę tego miejsca.


W sąsiedztwie cmentarza zostały uczytelnione relikty fragmentów willi oficerskiej (do wyeksponowania jej piwnicy użyto przeszklenia) oraz wartowni nr 5. Odtworzono także część historyczną ciągu komunikacyjnego z 1939 r.


W miejscu, gdzie odnaleziono szczątki żołnierzy, posadzono krzewy białych róż, kwitnące od późnego lata do wczesnej jesieni. Lej po bombie, która została zrzucona 2 września 1939 r. na północno-wschodni narożnik wartowni nr 5, zaznaczono ozdobnymi trawami.