Westerplatte przyznane! — Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku

I. Budowa basenu i magazynów

Na terenie półwyspu Westerplatte zostały utworzone na podstawie rezolucji Rady Ligi Narodów z dnia 14-go marca 1924 roku Polskie Składy Tranzytowe materiałów wojennych. Budowa basenu Westerplatte została na podstawie powyższej decyzji powierzona Radzie Portu i Dróg Wodnych w Gdańsku. Rozpoczęta w połowie 1924 roku, zakończona 15-go czerwca 1926 roku.

Równocześnie przystąpiono do budowy magazynów A., B., i C. po obu brzegach basenu. Budowę prowadziła Rada Portu. Przejęcie tych magazynów nastąpiło w dniu 13-go września 1926 roku. W 1927 roku ukończono budowę schronów amunicyjnych.

II. Wykup i budowa bocznicy kolejowej

Z aktów Wydziału Wojskowego Komisariatu Generalnego RP w WMG wynika, że bocznica kolejowa firmy „Transport” długości 2320 metrów dobiegła aż do nasady Westerplatte.

Umowa ta zatwierdzona została 14 stycznia 1925 roku przez Szefa Administracji Armii Generała dywizji Majewskiego.

W myśl § 2 powyższej umowy stosunek prawny pomiędzy Ministerstwem Spraw Wojskowych a Dyrektorem Kolei Państwowych w Gdańsku miał być uregulowany w drodze specjalnego aktu administracyjnego. Ustęp b) punktu 1 Rezolucji Ligi Narodów z dnia 14 marca 1924 roku mówi:

„Rada Port będzie proszona o natychmiastowe wydanie zarządzeń celem budowy basenu i przedłożenia linii kolejowej, przewidzianych w raporcie Komitetu ankietowego z dnia 8 lutego 1924 roku i dopilnowania by te prac były ukończone w ciągu jednego roku, Wszystkie kwestie dotyczące wykonania tych prac i finansowej strony przedsięwzięcia przez Radę będą regulowane bezapelacyjnie przez decyzję tej ostatniej.”

W dniu 16-go sierpnia 1925 roku rozpoczęto w myśl pisma Wydziału Wojskowego Komisariatu Generalnego L.1345/S/25 zwózkę materiału kolejowego z Holmu na Westerplatte.

Budowa torów kolejowych na Westerplatte przeprowadziła firma „Zespół Budowalny” w Warszawie i ukończyła je w grudniu 1926 roku.

Dnia 30-go grudnia 1926 roku zostały wszystkie urządzenia na Westerplatte, w tym też i tory kolejowe przejęte przez władze wojskowe.

Po objęciu przez wojsko urządzeń na Westerplatte wydane zostały przepisy wykonawcze dla ładowni Gdańsk-Westerplatte. W myśl tych przepisów ładownia ta otwarta została tylko dla przesyłek wojskowych. Czynności ekspedycyjno-handlowe wykonuje etatów urzędnik kolejowy, który jest jednocześnie zawiadowcą stacji. Urzędnik ten podlega pod względem służbowym Dyrekcji Kolei Państwowych w Gdańsku, pod względem przestrzegania przepisów bezpieczeństwa Komendantowi Westerplatte.

Dnia 25 czerwca 1927 roku spisany został w Komisariacie Generalnym RP w Gdańsku w obecności Komandora por. Jacynicza Konstantego z ramienia Ministerstwa Spraw Wojskowych i dr Juliusza Haraschina z ramienia Dyrekcji Kolei Państwowych w Gdańsku protokół formalnego przejęcia bocznicy na Westerplatte przez Dyrekcję Kolei Państwowych w Gdańsku pod swój zarząd i do eksploatacji na rachunek i odpowiedzialność Ministerstwa Spraw Wojskowych.

III. Komercjalizacja Westerplatte

W dniu 4-go sierpnia 1928 roku zawarty został między Rzecząpospolitą Polską a Senatem WMG układ prowizoryczny w sprawie komercjalizacji Westerplatte.

W myśl § 4. Tegoż układu tory kolejowe na wybrzeżu, jako też i tory kolejowe na Westerplatte (południowe) prowadzące do basenu traktowane będą przez Polski Zarząd Kolejowy wraz z podłączeniem z dworcem Kaiserhafen, jako tory kolejowe publiczne; dalsza jednak rozbudowa będzie zależna od zgody Rządu Polskiego.

W myśl § 5 tegoż układu Rząd Polski ma prawo żądać w terminie 7-dniowym opróżnienia basenu na Westerplatte łącznie z wszelkimi urządzeniami.

W myśl § 6. Tegoż układu tory kolejowe położone w strefie zielonej mogą być używane przez Radę Portu i Dyrekcję Kolei Państwowych dla przewozu, postoju i przetaczania pociągów i wagonów, o ile co do tego nie istnieją ograniczenia wyżej wymienione. Przewidziane jest również, że rozbudowa tych torów południowych może nastąpić w porozumieniu z Rządem Polskim.

IV. Rozbudowa magazynów i bocznicy

Dnia 26-go lipca 1929 roku spłonął z powodu samozapalenia się saletry magazyn „B”.

W roku 1929 i 1930 Rada Portu czyniła starania o pozwolenie na rozszerzenie magazynu „B” i „C” i budowę dodatkowej bocznicy na co dnia 10 grudnia 1930 roku Pan Szef Sztabu Głównego wyraził swą zgodę. (L.3067/II.Inf.T.R.T.E. dnia 19 stycznia 1931 roku)