W sobotę 25 kwietnia 2026 roku na Westerplatte symbolicznie rozpoczęła się budowa Muzeum Westerplatte – oddziału Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.
Uroczystość z udziałem asysty wojskowej, przedstawicieli rządu i samorządowców, środowisk kombatanckich oraz świadków odbyła się przy pozostałościach magazynu nr 1, który zostanie odbudowany w ramach pierwszego etapu inwestycji. W obiekcie znajdującym się w początkowej części trasy zwiedzania będzie prezentowany film wprowadzający widzów w historię półwyspu. To nie jedyna zmiana, jaka wkrótce czeka to miejsce.
– Kamień węgielny Muzeum Westerplatte to kamień węgielny polskiej nowoczesnej tożsamości, na którą składają się umiłowanie wolności, gotowość do obrony kluczowych wartości, odpowiedzialność, realizm i rozsądek. Budujemy muzeum plenerowe, a w kolejnym kroku także budynek, w którym będzie wystawa stała. Przechodzimy od słów do czynów. Już niedługo zobaczymy to miejsce całkowicie odmienionym. Zostanie tu odtworzony jeden z magazynów amunicyjnych, w którym będziemy mogli poznać historię półwyspu, zaś otoczenie będzie przypominało to, co widzieli żołnierze składnicy tranzytowej. To będzie miejsce refleksji, edukacji i wypoczynku. Miejsce które łączy – podkreśla profesor Rafał Wnuk, Dyrektor Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. – Już teraz zapraszam na zwiedzanie tej części półwyspu w drugiej połowie 2027
– Spotykamy się w miejscu, które w pamięci lokalnej, ogólnopolskiej i światowej zajmuje pozycję szczególną. To tutaj symbolicznie rozpoczęła się II wojna światowa, dlatego mamy pełną świadomość spoczywających na nas zobowiązań. Wypełniamy je, opowiadając zgodnie z prawdą o bohaterstwie obrońców Westerplatte, o cierpieniu jeńców cywilnych, o losach tych, którzy przeżyli wojnę i przez kolejne dekady strzegli pamięci tego półwyspu. Kontynuujemy ich wysiłki, tworząc nowe Muzeum i przywracając widoczność reliktom Wojskowej Składnicy Tranzytowej – niemym świadkom pierwszych chwil wojny – mówiła Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego podczas uroczystości wmurowania kamienia węgielnego pod budowę Muzeum Westerplatte. – Wypełniamy także zobowiązanie wobec przyszłych pokoleń, bo Westerplatte pozostaje wezwaniem do sprzeciwu wobec propagandy, kłamstwa i agresji. Naszą rolą jest dbać o pamięć i o dialog między narodami, zapewniając odwiedzającym rzetelną opowieść i godne warunki poznawania historii. Ta misja trwa każdego dnia – w pracy archeologów, muzealników i wszystkich, którzy swoją obecnością i troską współtworzą pamięć o Westerplatte – dodała.
To właśnie ze środków MKiDN jest finansowana budowa Muzeum Westerplatte.
Obecny był również minister Lech Parell, Szef Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych.
W swoim wystąpieniu podkreślał, że Westerplatte to dla Polaków symbol nie tylko początku wojny, ale postawy ludzi, którzy w obliczu przemocy i przytłaczającej przewagi nie zrezygnowali z tego, co najważniejsze. To historia oporu, który stał się jednym z najważniejszych punktów odniesienia dla kolejnych pokoleń, i ukształtował myślenie o odpowiedzialności, wierności, poświęceniu.
Minister przypominał również działania na rzecz pamięci o Westerplatte, podejmowane zarówno tuż po zakończeniu wojny, jak i w ostatnich latach, odnosząc się m.in. uratowania Wartowni nr 1, do corocznych obchodów 1 września, do poszukiwań i odnalezienia szczątków poległych Westerplatczyków, budowy cmentarza, czy powstania na półwyspie Centrum Obsługi Zwiedzających.
– Chciałbym, żeby to jasno wybrzmiało, że zasługi w tej mierze nie należą do ani jednego pokolenia, ani tym bardziej do jednej formacji politycznej – zaznaczył – Westerplatte nigdy nie było zapomniane. A dzisiejsze działania wpisują się w tę sztafetę pokoleń. Nie zaczynamy od początku. Podejmujemy to, co było przed nami. I staramy się to przekazać dalej. Chciałbym, abyśmy potrafili z tej historii czerpać nie tylko wiedzę, ale także siłę.
Przedsięwzięcie chwalił również wicewojewoda pomorski, Emil Rojek:
– Są takie miejsca w tym regionie, które mają nie tylko wartość symboliczną, ale także, które budują tę naszą regionalną wspólnotę. I to są takie miejsca właśnie jak Westerplatte, jak Poczta Polska w Gdańsku, jak Stutthof, Piaśnica i Szpęgawsk. I jesteśmy tutaj w regionie bardzo wdzięczni, że rząd polski, że Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego dostrzega tę wartość i rozumie, że inwestowanie w takie miejsca to nie są tylko wydatki na kulturę, że to jest właśnie budowanie, odbudowywanie tej wspólnej historii i stawianie na wspólny korzeń, który pozwala naszemu regionowi umacniać się w swojej tożsamości, a naszemu narodowi jednoczyć wokół takich właśnie wspólnych totemów.
Głos zabrała także prezydent Gdańska, Aleksandra Dulkiewicz:
– Westerplatte jest miejscem ku przestrodze. Westerplatte jest miejscem, gdzie musimy budować mosty między narodami. Właśnie po to, żeby tragedia II Wojny Światowej nigdy więcej się nie powtórzyła. (…) To ważne, bardzo ważne miejsce dla gdańskiej tożsamości, nasze gdańskie DNA.
Przypomnijmy, pierwszy etap inwestycji zakłada przywrócenie historycznego kształtu Wojskowej Składnicy Tranzytowej – polskiej placówki na terenie Westerplatte, gdzie we wrześniu 1939 roku polscy żołnierze bronili się przed siłami niemieckimi. Zaplanowane jest odtworzenie układu ścieżek i niektórych obiektów WST, w tym budynku zawiadowcy stacji i sześciu schronów amunicyjnych. Część reliktów zostanie poddana pracom konserwatorskim, a te, które dziś są niewidoczne, zostaną odsłonięte, zabezpieczone i wyeksponowane dla zwiedzających. Przewidziano także uczytelnienie w terenie historycznego przebiegu torowiska wzdłuż pierwszej i drugiej linii schronów amunicyjnych.
Zagospodarowane otoczenie, uporządkowane ścieżki i ujednolicona mała architektura zapewnią warunki do komfortowego i przemyślanego zwiedzania. Planujemy wprowadzenie spójnego systemu identyfikacji wizualnej oraz zastosowanie stylizowanego oświetlenia. W celu zwiększenia bezpieczeństwa teren zostanie objęty monitoringiem. Z myślą o osobach z niepełnosprawnościami zostaną usunięte bariery architektoniczne, a przy odnowionych obiektach, przy tablicach informacyjnych, zamocowane zostaną makiety.
Od lutego 2026 roku na obszarze pomiędzy promenadą nadmorską, a ul. H. Sucharskiego firma Strabag prowadzi intensywne roboty ziemne i rozbiórkowe, mające na celu przygotowanie terenu pod odbudowę historycznych wałów ziemnych w ich pierwotnych lokalizacjach. Jednocześnie postępują prace związane z budową sieci sanitarnych, które zapewnią niezbędną infrastrukturę dla całego obszaru Muzeum, którego powierzchnia po zakończeniu całej Inwestycji, wyniesie ponad 20 hektarów.
Trwają także przygotowania do rozpoczęcia prac związanych z siecią elektryczną oraz budowy drogi technicznej. W maju planowane jest rozpoczęcie pierwszych prac konserwatorskich, a także rozpoczęcie właściwych działań związanych z odbudową obiektów należących niegdyś do Wojskowej Składnicy Tranzytowej. Całość inwestycji prowadzona jest pod stałym nadzorem archeologicznym Muzeum.
Muzeum planuje udostępnić ten obszar zwiedzającym w II połowie 2027 roku.
Równolegle trwają badania archeologiczne na części północnego skrzydła tzw. nowych koszar. Ich celem jest odsłonięcie i zabezpieczenie pozostałości tej części obiektu i poznanie oraz udokumentowanie stanu ich zachowania. Uzyskane w ten sposób informacje umożliwią podjęcie decyzji co do sposobu wyeksponowania reliktów dla zwiedzających w przyszłości. Prace archeologiczne na Westerplatte mają potrwać do sierpnia 2026 roku.
A co z drugim etapem inwestycji?
W ramach tego etapu ma powstać podziemny budynek o powierzchni użytkowej około 7 000 mkw., z czego prawie 2800 mkw. zostanie przeznaczonych pod przestrzeń wystawienniczą. Wystawa będzie opowiadać nie tylko o przebiegu walk na półwyspie i losach polskich żołnierzy, lecz także o samym półwyspie, jego przemianach i znajdującej się tu naturze. W II kwartale 2026 roku planowane jest rozpoczęcie przetargu na prace budowlane, a rozpoczęcie właściwych robót powinno się rozpocząć na przełomie III i IV kwartału 2026 roku.
Zakończenie całej inwestycji planowane jest na 2030 rok.
To już rok działania Centrum Obsługi Zwiedzających i wystawy na Westerplatte
Uroczystość odbyła się w rocznicę otwarcia Centrum Obsługi Zwiedzających i wystawy w dawnej elektrowni Wojskowej Składnicy Tranzytowej. Z tej okazji Muzeum zorganizowało liczne atrakcje. Odwiedzający Westerplatte mogli podziwiać pojazdy wojskowe dostarczone przez 16. Żuławski Pułk Logistyczny im. Obrońców Westerplatte. Odbył się także konkurs fotograficzny pt. „Moje Westerplatte” i spacery kuratorskie po wystawie „Pamięć w ziemi zapisana. Archeologia Westerplatte”, a dla najmłodszych przygotowaliśmy zabawę, w trakcie której mogli poznać pracę archeologów. Jest co świętować, bo w ciągu roku wystawę na Westerplatte odwiedziło blisko 30 000 osób, a teren półwyspu – mimo ograniczeń w ruchu związanych z budową – wciąż tętni życiem.
