Ogólnopolska konferencja naukowa "Jeśli ludzie zamilkną, głazy wołać będą!"
-
Konferencja odbędzie się w ramach cyklu „Pomorze Gdańskie pod okupacją 1939‒1945”.
Zakończenie krwawej i brzemiennej w skutki okupacji niemieckiej Pomorza Gdańskiego zapoczątkowało skomplikowany i pełen zwrotów proces definiowania, konstrukcji oraz utrwalania historycznej, społecznej i politycznej pamięci o tych wydarzeniach. W wielu miejscowościach Pomorza i środowiskach społecznych tworzyły się inicjatywy lokalne zmierzające do oddania czci ofiarom wojny, zaznaczenia miejsc ważnych wydarzeń, tworzenia tradycji nowych świąt i powoływania specjalnych instytucji. Ważnym i bardzo zmiennym w czasie był też stały element odgórnego wpływu struktur państwowych i partyjnych na przebieg procesu upamiętniania. Przejawem tego złożonego procesu jest do dziś uzupełniana mapa pomorskich upamiętnień w terenie, wiele spektakularnych pomników, nowe i trwałe instytucje pamięci, czy różnorodny i zmienny w czasie odbiór społeczny elementów całego procesu „pomorskiego pamiętania”.
Celem konferencji jest przedstawienie zagadnień związanych z szeroko pojętym powojennym upamiętnianiem okupacji niemieckiej na Pomorzu Gdańskim. Wiele z przedstawionych na niej referatów umożliwia nowe interdyscyplinarne ujęcia ogólne i studia przypadków, która mogą wskazywać na stałą zasadę zmienności pamięci w czasie w kolejnych pokoleniach. Czy istnieje coś takiego jak specyfika „pomorskiego” pamiętania o wojnie i okupacji niemieckiej? Czy lokalny przekaz pamięci był i jest komunikatywny z innymi regionami kraju? Jaka jest statystyka tego ile i co upamiętniano? Kto był i jest obecnie liderem pomorskiej polityki pamięci? To tylko kilka zagadnień, jakie proponujemy jako punkt wyjścia do wielu dalszych dyskusji i prezentacji.
9.30 – Powitanie prelegentów i gości (dr Marek Szymaniak - IPN oddział w Gdańsku, Piotr Tarnowski - Muzeum Stutthof w Sztutowie , Wojciech Grott - MIIWŚ)
Panel I: Źródła i narracje o przeszłości (prowadzenie dr Marek Szymaniak)
10.00-10.15 Dr hab. Piotr Semków, prof. AMW (Akademia Marynarki Wojennej w Gdyni) Śladami Polaków w Wolnym Mieście Gdańsku w XXI wieku
10.15-10.30 Dr Michał Hinc (Instytut Kaszubski/Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie) „Wyzwolenie” na Kaszubach w narracji historycznej i przestrzeni publicznej w latach 1945–1989
10.30-10.45 Dr Tomasz Gliniecki (Muzeum Stutthof w Sztutowie) Czy polscy czołgiści walczyli w Gdańsku? Wokół mitu wojennego z 1945 r.
11.00-11.15 Dyskusja
11.15-11.45 Przerwa kawowa
Panel II: Pamięć ceremonialna – nekropolie i monumenty (prowadzenie dr Marcin Owsiński)
11.45-12.00 Dr Daniel Czerwiński (Instytut Pamięci Narodowej w Gdańsku) Sowieckie upamiętnienia wojenne na Pomorzu
12.00-12.15 Dr hab. Magdalena Howorus-Czajka (Uniwersytet Gdański) Pomnik i zmienność jego recepcji na przykładzie twórczości Wiktora Tołkina
12.15-12.30 Karolina Masłowska (Instytut Pamięci Narodowej w Gdańsku) Cmentarz na gdańskiej Zaspie – między sacrum pamięci a profanum propagandy
12.30-12.45 Dr Mateusz Kubicki (Instytut Pamięci Narodowej w Gdańsku) O godne uczczenie ofiar niemieckich zbrodni z lat II wojny światowej. Miejsca pamięci w powiecie starogardzkim
12.45-13.00 dyskusja
13.00-14.00 – przerwa
Panel III: Regionalne koncepty memoratywności (prowadzenie dr Daniel Czerwiński)
14.00-14.15 Prof. dr hab. Bogdan Chrzanowski (Uniwersytet Gdański/ Muzeum Stutthof w Sztutowie) Upamiętnienia członków pomorskich organizacji konspiracyjnych 1945–1989
14.15-14.30 Dr Tomasz Ceran – (Instytut Pamięci Narodowej w Bydgoszczy) Park Pamięci Ofiar Zbrodni Pomorskiej 1939
14.30-14.45 Prof. dr hab. Andrzej Gąsiorowski (Uniwersytet Gdański/ Muzeum Stutthof w Sztutowie) Powojenne losy członków Tajnej Organizacji Wojskowej „Gryf Pomorski”
14.45-15.00 Dr Marcin Owsiński (Muzeum Stutthof w Sztutowie) Starosta, sędzia, prokurator – pierwsze powojenne dokumenty polskich urzędników na temat byłego KL Stutthof
15.00-15.15 Dyskusja
15.15-15.30 Przerwa kawowa
Panel IV: Rola muzeów w podtrzymywaniu pamięci (prowadzenie Wojciech Grott)
15.45-16.00 Wojciech Samól (Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku) Symbol Westerplatte w misji instytucji kultury XXI w.
16.00-16.15 Wojciech Łukaszun (Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku) Rola wystawy głównej Muzeum II Wojny Światowej w upamiętnianiu okupacji Pomorza 1939–1945
16.15-16.30 Wirginia Węglińska (Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni) „Mamy rozkaz Cię utrzymać. Pomorze 1939 w zbiorach Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni
16.30-16.45 Dr Justyna Staszewska (Muzeum Wsi Kieleckiej Mauzoleum Martyrologii Wsi Polskich w Michniowie/Fundacja Pomnik Mauzoleum w Michniowie) Pomorze w zbiorach Mauzoleum Martyrologii Wsi Polskich w Michniowie/Fundacji Pomnik Mauzoleum w Michniowie. Historia i pamięć
16.45-17.00 Dyskusja
17.00-17.15 Zamknięcie obrad
Miejsce:
Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku (pl. W. Bartoszewskiego 1), sala kinowa. Wstęp wolny.
Organizatorzy:
Oddział IPN w Gdańsku
Muzeum II Wojny Światowej
Muzeum Stutthof w Sztutowie
