#WojennyDzień - Powstanie Związku Odwetu — Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku

Przejdź do treści
MIIWŚ
  • Wystawa główna10:00 - 18:00
  • Kasy muzeum9:30 - 17:00
  • Czytelnia12:00 - 18:30
Westerplatte
  • Wystawa w ElektrowniDzisiaj zamknięte
  • Kasy muzeumDzisiaj zamknięte
  • Centrum Obsługi Zwiedzających10:00 - 16:00

#WojennyDzień - Powstanie Związku Odwetu

#WojennyDzień - Powstanie Związku Odwetu

20 kwietnia 1940 r. powstał Związek Odwetu (ZO). Jego aktywność w ramach struktur Związku Walki Zbrojnej (ZWZ) skupiała się na walce bieżącej oraz działaniach sabotażowych, dywersyjnych i bojowych. Dowódcą pionu został mjr Franciszek Niepokólczycki „Teodor”.

 

Decyzja gen. Stefana Roweckiego „Grota” o powołaniu ZO była podyktowana chęcią prowadzenia wszelkich akcji dywersyjnych, destabilizujących niemiecką machinę wojenną. Z uwagi na swój charakter Związek był w ramach ZWZ silnie zakonspirowany – posiadał m.in. własną sieć łączności, co miało ograniczyć zagrożenie rozpracowania przez Niemców. Głównym obszarem działalności ZO była Warszawa, gdzie przeprowadzono najwięcej akcji sabotażowo-dywersyjnych różnego typu.

 

Wraz z intensyfikacją działań zbrojnych na zachodzie Europy późną wiosną i latem 1940 r., zapadła decyzja o rozpoczęciu aktywności bojowej ZO. Jej efekty stały się najbardziej widoczne po niemieckiej agresji na Związek Sowiecki w czerwcu 1941 r. ZO został wówczas nakierowany na destabilizowanie linii zaopatrzeniowych i przeszkadzanie w codziennej aktywności niemieckich wojsk znajdujących się na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Członkowie Związku dokonywali też zamachów na nazistowskich funkcjonariuszy. Część z nich została również zakonspirowana w niemieckich fabrykach. Za sprawą ZO dokonano także kilku zamachów bombowych na terenie Rzeszy.

 

W trakcie przeszło 2,5-rocznej działalności zniszczono i uszkodzono kilka tysięcy wagonów kolejowych. Kilkudziesięciokrotnie udało się wykoleić całe składy. Uszkodzono kilka tysięcy samochodów. Za największą operację bojową ZO uważana jest akcja „Wieniec” z 8 października 1942 r., już po przekształceniu ZWZ w Armię Krajową. Wysadzono wówczas kilka pociągów i naruszono część linii kolejowych w rejonie Warszawy, co całkowicie zablokowało ruch w okupowanej stolicy kraju. Na początku 1943 r. ZO uległ przekształceniu w Kierownictwo Dywersji Komendy Głównej Armii Krajowej (Kedyw).

Cenimy Twoją prywatność
Używamy opcjonalnych plików cookie, aby zapewnić najlepszą funkcjonalność strony. Jeśli odrzucisz opcjonalne pliki cookie, stosowane będą wyłącznie pliki cookie niezbędne do funkcjonowania strony. Więcej informacji znajduje się w naszej polityce prywatności