30 lipca 1941 r. podpisano układ polsko-sowiecki, który formalnie przywracał stosunki dyplomatyczne zerwane po agresji ZSRS na Polskę 17 września 1939 r. Porozumienie doprowadziło do uwolnienia części Polaków więzionych w Związku Sowieckim, nie gwarantowało jednak uznania przez Sowietów granicy z 1921 r.
Po niemieckim ataku na swoich dotychczasowych sowieckich sojuszników 22 czerwca 1941 r. wytworzyła się sytuacja polityczna sprzyjająca przywróceniu relacji polsko-sowieckich. Układ zawarty przez premiera Władysława Sikorskiego i ambasadora ZSRS w Wielkiej Brytanii Iwana Majskiego odnawiał relacje dyplomatyczne między oboma państwami. Co prawda Sowieci uznali, że wcześniejsze porozumienia z Niemcami tracą moc, nie zobowiązali się jednak do zwrotu ziem zagrabionych po 17 września 1939 r. Obiecali natomiast zwolnić polskich więźniów. Pozwoliło to uratować życie tysiącom Polaków uwięzionych w ZSRS, którzy postanowili kontynuować walkę z Niemcami – m.in. w bitwie o Monte Cassino.
