12 stycznia 1945 r. Armia Czerwona rozpoczęła operację wiślańsko-odrzańską (zwaną też styczniową lub zimową). Sowiecka ofensywa miała na celu jak najszybsze dotarcie do Berlina i rozbicie niemieckiej armii.
Plany ofensywy sowieckiej zakładały mocne, błyskawiczne uderzenie siłami czterech frontów i jak najszybsze dotarcie do Berlina. 12 stycznia 1945 r. ponad 2 mln sowieckich i polskich żołnierzy przerwało linię frontu ustabilizowaną na Wiśle i Narwi. Podczas natarcia pod koniec lutego Armia Czerwona dotarła na linię Odry. Żołnierze nie tylko spychali niemieckie jednostki. Dopuścili się również licznych gwałtów i grabieży na miejscowej ludności cywilnej, w tym także na Polakach. W trakcie operacji wiślańsko-odrzańskiej teren Polski został oczyszczony z niemieckich oddziałów. Nie oznaczało to dla ludności tego obszaru nadejścia upragnionej wolności. Armia Czerwona zaprowadziła własne porządki, instalując reżim komunistyczny podległy Moskwie.
