22 czerwca 1941 r. wojska III Rzeszy przekroczyły granicę ze Związkiem Sowieckim, swoim dotychczasowym sojusznikiem, rozpoczynając tym samym operację „Barbarossa”. Była to największa niemiecka ofensywa w czasie II wojny światowej.
Operacja „Barbarossa”, dająca początek wojnie niemiecko-sowieckiej, rozpoczęła się około 3.15. Celem wojsk III Rzeszy była błyskawiczna ofensywa (blitzkrieg), rozbicie armii ZSRS i zatrzymanie się na linii Archangielsk–Astrachań. Wojska niemieckie oraz ich sojusznicy (Finowie, Rumuni, Słowacy, Węgrzy oraz Włosi) dysponowali blisko 4 mln żołnierzy, około 4 tys. czołgów oraz ponad 4 tys. samolotów. Całość sił została podzielona na trzy Grupy Armii: Środek, Północ i Południe. Stan Armii Czerwonej wynosił ponad 3 mln żołnierzy (w wyniku mobilizacji został podniesiony do 5,5 mln). Wojska te miały kilkukrotnie większy potencjał wojenny, w tym o wiele większą liczbę czołgów (ponad 15 tys.) oraz samolotów (10 tys.).
W pierwszym okresie operacji Wehrmacht odnosił sukcesy – czołówki niemieckie szybko przesuwały się naprzód, zajmując kolejne tereny Związku Sowieckiego. Grupa Armii Północ już w sierpniu dotarła do Leningradu. Oblężenie miasta trwało prawie 900 dni, zakończyło się jednak niepowodzeniem. Grupa Armii Środek zbliżała się do Moskwy, Grupa Armii Południe zaś zdobyła Kijów i ruszyła dalej na południe. Na przełomie 1941 i 1942 r. Niemcy stanęli pod Moskwą. Tam zostali pokonani przez Armię Czerwoną, co oznaczało klęskę operacji „Barbarossa”.
