W dniach 14–16 czerwca 1940 r. Związek Sowiecki wystosował wobec Litwy, Łotwy i Estonii ultimata. Ich spełnienie oznaczało dla tych państw utratę niepodległości. Nowoutworzone prosowieckie rządy pod nadzorem Moskwy rozpoczęły proces sowietyzacji obywateli tych krajów, któremu towarzyszył terror.
W myśl postanowień paktu Ribbentrop–Mołotow z 23 sierpnia 1939 r. kraje bałtyckie znalazły się w sowieckiej strefie wpływów. W konsekwencji w czerwcu 1940 r. Armia Czerwona rozpoczęła okupację tych terenów. Zanim jednak władze Związku Sowieckiego zajęły Litwę, Łotwę i Estonię, wystosowały wobec tych państw ultimata – odpowiednio 14 i 16 czerwca. Moskwa żądała w nich utworzenia „nowych przyjaznych rządów” oraz zgody na wejście wojsk sowieckich na terytorium tych państw, na co te przystały. Niebawem w krajach bałtyckich znalazło się ponad 300 tys. żołnierzy Armii Czerwonej. Miejscowi komuniści, wraz z ludźmi przysłanymi z Moskwy, proklamowali nowe republiki sowieckie. Cały proces okupacji został zakończony w sierpniu 1940 r., kiedy to komunistyczne republiki Litwy, Łotwy i Estonii weszły w skład Związku Sowieckiego. Równolegle ze zmianami administracyjnymi wprowadzono sowiecki terror, który miał za zadanie zdusić wszelki opór wobec komunistycznej władzy. W tym samym czasie III Rzesza, sprzymierzeniec Związku Sowieckiego, pokonała wojska alianckie w Europie Zachodniej.
