Na poziomie -1 w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku zaprezentowano buty odnalezione w czasie ekshumacji rodziny Książków zamordowanych przez Niemców za pomoc Żydom. Wydarzenie odbyło się w ramach kolejnej edycji akcji "Wejście w historię" oraz przypadającego na 24 marca Narodowego Dnia Pamięci Polaków Ratujących Żydów pod okupacją niemiecką.
Do zebranych jako pierwszy zwrócił się kierownik Działu Zbiorów Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku – Wojciech Łukaszun:
Tym razem nawiązujemy do zeszłotygodniowego święta. (…) święto to dotyczyło Polaków, którzy zostali poszkodowani, zginęli za pomoc Żydom w czasie wojny. Dzięki ofiarności pana Piotra Książka, który jest tutaj dzisiaj z nami, do naszych zbiorów trafiły pamiątki po rodzinie, która jest z tym tematem związana. (…) W czasie wojny podjęli się niesamowitego wyzwania. Okazali się wielkim bohaterstwem, ponieważ wbrew okupacyjnym, niemieckim przepisom podjęli się próby ratowania ludności żydowskiej, która przez Niemców została skazana na śmierć. Żydów ukrywali w swoim domu i ponieśli za to największą ofiarę. (…) Zostali zamordowani, a także zamordowano Żydów, którzy się u nich ukrywali. Pochowano ich po wyjeździe Niemców. Spoczywali w prowizorycznym grobie (…) do zeszłego roku. Dopiero wówczas przeprowadzono tam prace ekshumacyjne i zorganizowano prawdziwy katolicki pogrzeb dla tych osób. Z grobów, właściwie zachowało się niewiele przedmiotów. Dla nas szczególnie istotne było to, ze mogliśmy pokazać coś, co należało do wszystkich członków rodziny, a w tym przypadku były to pozostałości obuwia, które właśnie od dzisiaj w ramach naszej akcji możemy pokazywać.
-
-
W dniu 29 stycznia 1943 r. we wsi Wierzbica (koło Miechowa) oddział niemieckich żandarmów oraz podległych im policjantów, przeprowadził ekspedycję karną. Działania te były związane z pozyskaniem informacji o polskich rodzinach, które udzielały wsparcia i schronienia ukrywającym się Żydom.
W świetle niemieckich okupacyjnych przepisów, pomoc ludności żydowskiej była zakazana pod groźbą kary śmierci. Gospodarstwo rodziny Książków, wskazane przez konfidenta, zostało przeszukane przez policjantów. Małżeństwo Julię i Piotra, ich synów Jana oraz Zygmunta, a także ukrywające się u nich żydowskie małżeństwo, wyprowadzono przed dom i rozstrzelano. Ciała zamordowanych zostały pozostawione w gospodarstwie, a następnie pochowane.
Tego dnia w ramach działań związanych z karaniem Polaków za pomoc Żydom we wsiach Wierzbica i Wolica zginęło łącznie ponad 20 osób. Uratowały się jedynie dwie osoby uznane za zmarłe, a które mimo otrzymanych ciężkich ran przeżyły, pozostawiając świadectwo dokonanych przez Niemców zbrodni.
W maju 2022 r. szczątki zamordowanych zostały ekshumowane i pochowane w na cmentarzu parafialnym w Kozłowie.
Prezentowane eksponaty były poddane konserwacji w naszej pracowni. Sprawdź jak wyglądał ten proces.
