#WojennyDzień - Druga deportacja obywateli polskich w głąb Związku Sowieckiego — Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku

Przejdź do treści
MIIWŚ
  • Wystawa głównaDzisiaj zamknięte
  • Kasy muzeumDzisiaj zamknięte
Westerplatte
  • Wystawa w Elektrowni10:00 - 16:00
  • Kasy muzeum10:00 - 15:15

#WojennyDzień - Druga deportacja obywateli polskich w głąb Związku Sowieckiego

#WojennyDzień - Druga deportacja obywateli polskich w głąb Związku Sowieckiego

13 kwietnia 1940 r. rozpoczęła się druga deportacja polskich obywateli z okupowanych od września 1939 r. wschodnich województw Polski. Na Syberię i do Kazachstanu wywieziono ponad 61 tys. osób. Druga fala deportacji dotknęła przede wszystkim polską inteligencję – najbardziej patriotyczną część społeczeństwa.

 

Sowieci po przeprowadzonej 10 lutego 1940 r. pierwszej akcji deportacyjnej doskonale wiedzieli, jak przygotować się do kolejnych wywózek ludności na Syberię. Deportację przeprowadzono nocą i wczesnym rankiem 13 kwietnia. Do domów wtargnęli uzbrojeni sowieccy żołnierze, którzy po odczytaniu rozkazu transportowali przerażonych mieszkańców do najbliższej stacji kolejowej. O ile warunki atmosferyczne były nieco łagodniejsze niż w lutym, to warunki sanitarne w czasie podróży pozostały fatalne. Szerzyły się choroby zakaźne, a brak obsługi medycznej, godnego pożywienia oraz brutalne traktowanie przez funkcjonariuszy NKWD przyczyniły się do licznych zgonów w czasie transportu. Druga deportacja wyróżniała się kierunkiem zesłania, bowiem 95% osób skierowano do Kazachskiej SRS.

 

Plany sowietyzacji zakładały wyrugowanie wszystkiego, co polskie, i stworzenie człowieka sowieckiego. Aby osiągnąć ten cel, skazano na eliminację wszystkie te grupy społeczne, które uosabiały polskość i mogły przekazywać narodowe tradycje kolejnym pokoleniom. Wobec tego w transportach, które ostatecznie trafiły za Ural, znalazły się rodziny urzędników państwowych, sędziów i prokuratorów, profesorów uniwersyteckich, przedsiębiorców i kupców, nacjonalistów ukraińskich, żydowskich i białoruskich, pracowników służby więziennej i policjantów. Do Północnego Kazachstanu wywieziono także rodziny ofiar zbrodni katyńskiej, do której doszło wiosną 1940 r.

 

Jedną z rodzin deportowanych w ramach wywózki do Północnego Kazachstanu byli Gwiazdowie. Pięcioletni Andrzej Gwiazda – przyszły opozycjonista, współtwórca „Solidarności” i bohater walki z reżimem komunistycznym – wraz z mamą Zofią i babcią Marią Zamojską został deportowany na stepy Kazachstanu. Jego ojciec, oficer Flotylli Pińskiej, Stanisław Gwiazda przebywał wówczas w oflagu. Andrzej dzieciństwo spędził we wsi Imantaw. Przebywał tam z rodziną do 1946 r., kiedy to w ramach repatriacji umożliwiono zesłanym Polakom powrót do ojczyzny. 

Cenimy Twoją prywatność
Używamy opcjonalnych plików cookie, aby zapewnić najlepszą funkcjonalność strony. Jeśli odrzucisz opcjonalne pliki cookie, stosowane będą wyłącznie pliki cookie niezbędne do funkcjonowania strony. Więcej informacji znajduje się w naszej polityce prywatności