W dniu 7 lipca 1944 r. oddziały Armii Krajowej przystąpiły do operacji „Ostra Brama”. Jej celem było samodzielne wyzwolenie Wilna spod okupacji niemieckiej i wystąpienie w roli gospodarza wobec zbliżającej się Armii Czerwonej. Operacja była częścią szerszego planu „Burza” zakładającego ogólnopolskie, skoordynowane powstanie przeciwko Niemcom.
Wobec zbliżających się do Wilna oddziałów 3 frontu Białoruskiego Armii Czerwonej połączone siły okręgów wileńskiego i nowogródzkiego AK pod dowództwem ppłk. Aleksandra Krzyżanowskiego „Wilka” w nocy z 6 na 7 lipca 1944 r. przystąpiły do ataku na miasto. 7 lipca na przedmieściach Wilna pojawiły się jednostki sowieckie. Żołnierze Armii Krajowej walczyli o Wilno razem z Sowietami do 13 lipca.
Pomimo zbrojnego współdziałania z Armią Czerwoną, bardzo szybko na jaw wyszły prawdziwe intencje strony sowieckiej: polscy żołnierze zostali zatrzymani, rozbrojeni i deportowani do obozów w głębi Związku Sowieckiego.
