Skip to main content

ŚWIADECTWA ZAGŁADY

ŚWIADECTWA ZAGŁADY

Obóz w Chełmnie nad Nerem. Getto wiejskie Czachulec.

Łucja Pawlicka - Nowak

 

W miarę upływu lat od zakończenia najokrutniejszej z wojen i straszliwej zagłady ludności żydow­skiej Europy coraz bardziej zaciera się w naszej pamięci obraz jej ofiar. Po największych miejscach śmierci pozostały dziś cmentarzyska popiołów i szczątków zgładzonych osób. Ofiary i ich mę­czeństwo przywołują jednak nie tylko one, nie tylko też relacje nielicznych ocalałych i świadków Szoa, lecz także dokumenty i przedmioty znalezione na terenach poobozowych, relikty uśmierca­jących urządzeń, które zachowała ziemia, oraz świadectwa pisemne – kartki i napisy wykonywane w obliczu zagłady.

W książce zostały opublikowane źródła do dwóch zasadniczych tematów: funkcjonowania ośrodka zagłady w Chełmnie nad Nerem i gett wiejskich w Kraju Warty, głównie getta Czechulec.

Chełmno nad Nerem to pierwszy w dziejach ośrodek masowej zagłady. Utworzony został na terenach okupowanej Polski przez władze niemieckie i funkcjonował jako jedyny na ziemiach wcielonych do Rzeszy; trzy pozostałe (Sobibór, Bełżec i Treblinka) powstały na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Chełmno stało się miejscem śmierci około 200 tys. Żydów przywiezionych z gett Kraju Warty, z okupowanych przez Niemcy ziem Europy Zachodniej. Zamordowano tam również 4300 Romów, kilkadziesięcioro (?) czeskich i polskich dzieci, kilkudziesięciu jeńców radzieckich oraz nieznaną liczbę Polaków.

Łucja Pawlicka-Nowak – dyrektor Muzeum Okręgowego w Koninie w latach 1974–2006, następnie do końca 2012 r. pracownik tegoż Muzeum. Organizator w latach 1987 –1990 Muzeum byłego Obozu Zagłady w Chełmnie nad Nerem. W latach 1986–1987 oraz 1997 –2006 kierowała badaniami archeologicznymi na terenach tego ośrodka. Autorka wielu publikacji na temat zagłady Żydów w Chełmnie.

Jolanta Adamska – wieloletni pracownik Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, następnie do końca 2010 r. Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. Kierowała m.in. Referatem ds. Muzeów Martyrologicznych. Autorka prac na tematy związane z okupacją niemiecką Polski oraz muzeami martyrologicznymi.

Opis bibliograficzny: „Świadectwa Zagłady. Obóz w Chełmnie nad Nerem. Getto wiejskie Czachulec.” Oprac. Łucja Pawlicka – Nowak,  Jolanta Adamska. Gdańsk 2014, ss. 654, ISBN 978-83-63029-83-8

Książkę można nabyć za m.in. za pośrednictwem księgarni internetowej Motyle Książkowe