18 grudnia 1940 r. Adolf Hitler sygnował plan wojny ze swoim dotychczasowym sprzymierzeńcem – Związkiem Sowieckim. Zatwierdzona operacja została oznaczona kryptonimem „Barbarossa”.
Plan operacji, która nosiła swoją nazwę od przydomku cesarza Fryderyka I Barbarossy (1122–1190), został opracowany i podpisany przez Adolfa Hitlera po wizycie sowieckiego ministra spraw zagranicznych Wiaczesława Mołotowa w Berlinie. Rozpoczęcie wojny z ZSRS zaplanowano na 15 maja 1941 r., jednak konieczność interwencji Wehrmachtu w Jugosławii i Grecji przesunęła datę ataku. Założeniem operacji była błyskawiczna ofensywa (blitzkrieg), która miała się zatrzymać dopiero na linii Archangielsk–Astrachań, zatem po zdobyciu Moskwy. Operacja „Barbarossa” rozpoczęła się 22 czerwca 1941 r. i dała początek wojnie niemiecko-sowieckiej. Atak nie przyniósł spodziewanego rezultatu, a Związek Sowiecki, pomimo blitzkriegu, zdołał zatrzymać wrogie wojska pod Moskwą zimą 1941/1942 r. Obie strony konfliktu poniosły potężne straty – setki tysięcy żołnierzy zostało zabitych lub rannych.
