Znajomość mechanizmów zniewolenia oraz – może nawet w jeszcze większym stopniu – mechanizmów przyzwalania na realizację zaborczych działań zdaje się szczególnie istotna w czasie, gdy putinowska Rosja jawnie deklaruje pragnienie odbudowania radzieckiego imperium, prowadzi otwartą wojnę przeciwko niepodległej Ukrainie i konsekwentną wojnę polityczną przeciwko demokratycznemu Zachodowi, zasypując go umiejętnie skonstruowaną i kierowaną dezinformacją.
Artykuły tematyczne numeru otwiera tekst Richarda Overy’ego ukazujący brzemienny w skutki piąty rok wojny z perspektywy zachodnich aliantów. Trafna jest uwaga autora, że wydarzenia 1944 r. uwidoczniły wszystkim fakt, iż dla mocarstw zachodnich wojna była rozpoczęta w obronie Polski – państwa z Europy Wschodniej – lecz z czasem przerodziła się jedynie w działania na rzecz wyzwolenia Europy Zachodniej od niemieckiej dominacji. Drugi z artykułów tematycznych, pióra węgierskiej badaczki Réki Kiss, omawia trudne wybory, przed którymi stawali w latach wojny Węgrzy. Spośród pozostałych tekstów dwa dotyczą zagadnień ściśle związanych z Gdańskiem. Artykuł Ryszarda Rybki i Wojciecha Samóla na podstawie skrupulatnej kwerendy źródłowej pozwala prześledzić ewolucję organizacji Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte jako jednostki fortecznej Wojska Polskiego. Tekst Jarosława Tuliszki w sposób istotny uściśla chronologię ostatnich chwil bohaterskiej obrony Poczty Polskiej w Wolnym Mieście Gdańsku i dramatycznej kapitulacji obrońców. Wojenne losy i poetycką twórczość podporucznik Armii Krajowej Marii Orlicz przedstawia artykuł Moniki Sołoduszkiewicz i Wojciecha Łukaszuna. Spuścizna bohaterki tekstu to kolejna z licznych darowizn, które stanowią od początku rdzeń zbiorów Muzeum II Wojny Światowej.
W dziale sprawozdań prezentujemy tekst Karola Szejki i Katarzyny Łuczak ukazujący przebieg międzynarodowej konferencji – Światowego Forum Muzeów Pól Bitewnych – zorganizowanej przez Muzeum w październiku 2022 r. Tom wieńczy recenzja Przemysława Benkena dotycząca napisanej przez Daniela Koresia biografii płk. Józefa Szostaka ps. Filip.
Spis treści tego numeru
