18 stycznia 2026 roku minie dokładnie sto lat od momentu, gdy pierwsi polscy żołnierze objęli służbę na Westerplatte. Z tej okazji Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku oraz 16. Żuławski Pułk Logistyczny Obrońców Westerplatte w Elblągu zapraszają na obchody upamiętniające to wydarzenie. Uroczystość będzie połączeniem ceremoniału wojskowego z żywą lekcją historii.
W latach 1926–1939 na Westerplatte w Wolnym Mieście Gdańsku funkcjonowała polska Wojskowa Składnica Tranzytowa. Na jej terenie mieściły się magazyny amunicyjne strzeżone przez polskich żołnierzy.
18 stycznia 1926 roku o godzinie 14.00 na pokładzie trałowca ORP Mewa przybył na Westerplatte pierwszy oddział wartowniczy, składający się z jednego oficera, czterech podoficerów oraz szesnastu szeregowych. Oddziałem dowodził porucznik Stefan Konieczny, a żołnierze zostali wystawieni przez 4. Dywizję Piechoty. Był to symboliczny i faktyczny początek polskiej obecności wojskowej nad Bałtykiem, która trwała nieprzerwanie aż do momentu heroicznej obrony Westerplatte we wrześniu 1939 roku.
Aby upamiętnić to wydarzenie, 16. Żuławski Pułk Logistyczny z Elbląga, 13. Dywizjon Trałowców i Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku wspólnie zaplanowały uroczystości na półwyspie. Pododdział żołnierzy 16. Żuławskiego Pułku Logistycznego w umundurowaniu z epoki przypłynie na pokładzie okrętu 13. Dywizjonu Trałowców, odtwarzając manewr swoich poprzedników sprzed stu lat.
Uroczysty apel z asystą wojskową
Wydarzenie zainauguruje uroczysty apel z udziałem wojskowej asysty honorowej 16. Żuławskiego Pułku Logistycznego Obrońców Westerplatte, który rozpocznie się o godz. 12.00 przy Pomniku Obrońców Wybrzeża. Jednostka ta dziedziczy i z dumą kultywuje tradycje Wojskowej Składnicy Tranzytowej, stanowiąc żywy pomost między historią, a współczesnością.
– To nie tylko rocznica historyczna, to również święto polskiego munduru i polskiej obecności nad Bałtykiem – podkreślają organizatorzy. – Chcemy, aby te obchody były żywą lekcją historii, która pozwoli zrozumieć, jak wielkie znaczenie dla II Rzeczypospolitej miała ta niewielka placówka na Westerplatte.
Następnie delegacje uroczyście przemaszerują na Cmentarz Żołnierzy Wojska Polskiego na Westerplatte, gdzie złożą kwiaty i oddadzą hołd poległym, którzy bronili półwyspu we wrześniu 1939 roku.
Żołnierze z 16. Żuławskiego Pułku Logistycznego, pielęgnując tradycje, jednocześnie dynamicznie wkraczają w XXI wiek. Stawiają na nowoczesność i profesjonalizm. Wykorzystują nowoczesny sprzęt i stale podnoszą kwalifikacje, pełnią kluczową służbę, stojąc na straży wschodniej granicy Polski, NATO i Unii Europejskiej. Niosą też pomoc potrzebującym, na przykład przy usuwaniu skutków powodzi.
Stanowiska edukacyjne i prezentacja zabytkowej armaty z Westerplatte
Muzeum II Wojny Światowej tego dnia wystawi specjalne stanowisko edukacyjne, mieszczące się w namiocie na parkingu niedaleko cmentarza, dostępne od godziny 10.00 do ok. 14.00. Odwiedzający będą mogli wziąć udział w ciekawych aktywnościach przygotowanych przez muzealników.
Dział Archeologii zaprezentuje zabytki, które zostały wydobyte w trakcie prac wykopaliskowych na Westerplatte. Archeolodzy opowiedzą również o dwunastu zakończonych sezonach badań.
Dział Zbiorów i Digitalizacji zaprezentuje kopię tzw. putiłówki – armaty polowej, która była na wyposażeniu Wojskowej Składnicy Tranzytowej. Pracownicy MIIWŚ opowiedzą o tym, jak armaty tego typu były wykorzystywane przez żołnierzy, oraz o historii egzemplarza znajdującego się na Westerplatte w 1939 roku.
Dział Edukacji – za pomocą dioram prezentujących byłe obiekty wojskowe na Westerplatte – przedstawi historię Wojskowej Składnicy Tranzytowej.
Pracownicy Muzeum Westerplatte, będącego oddziałem MIIWŚ, opowiedzą o prowadzonej inwestycji, polegającej na budowie gmachu Muzeum Westerplatte, która docelowo ma zostać zakończona w 2030 roku.
Tego dnia będzie można również zakupić bilet na wystawę „Pamięć w ziemi zapisana. Archeologia Westerplatte” prezentowaną w dawnej elektrowni Wojskowej Składnicy Tranzytowej w cenie 1 zł!
Osoby chętne będą mogły również zwiedzić wystawę wraz z archeologami – kuratorami ekspozycji. Oprowadzania rozpoczną się o godz. 10.30, 12.30, 13.30, 14.30 (obowiązują zapisy poprzez stronę internetową Muzeum; grupy liczyć będą maksymalnie 20 osób, a każde oprowadzanie potrwa około godziny).
