„FAUNA. Zwierzęta na wojnie i ich ludzie” — Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku

Naszą misją jest przede wszystkim mówienie o ofiarach wojny, przywracanie pamięci o bohaterach nieheroicznych, szczególnie tych najsłabszych, wręcz niemych. W tym wzorcu mieszczą się choćby dzieci, osoby chore psychiczne czy upośledzone. Umiejscawiamy w nim także – umykające naszej uwadze – zwierzęta.

Chcemy opowiedzieć historie zwierząt poprzez medium wystawiennicze, łącząc na nowo różnorodne teksty kultury. Przykłady takich połączeń to zestawienia Szybalsky’ego ze Zdzisławem Beksińskim czy Curzia Malapartego z Wisławą Szymborską.

Wystawa skupia się na badaniu złożonych relacji między ludźmi a zwierzętami. Jest to także próba poznania człowieka poprzez poznanie zwierzęcia. Przyjrzenia się mu przez pryzmat jego przeciwieństwa. Obchodzenie się człowieka z fauną ujawnia jego stosunek do samego siebie, potencjał do czynienia dobra i zła oraz wizje rzeczywistości.

Ekspozycja dotyka różnych aspektów: etycznego (normy wykorzystania zwierząt), ekologicznego (wpływ człowieka na ekosystem), historycznego (spojrzenie na wojnę przez pryzmat tematyki) i estetycznego (oprócz obiektów życia codziennego przemawiają również dzieła sztuki).

Nasza narracja koncentruje się na okresie II wojny światowej i czasie bezpośrednio przed nim, ale nie uciekamy przed próbą budowania swoistego mostu z teraźniejszością.

Rzeczywistość przypomina „wojnę wszystkich ze wszystkimi”. Jednym z przejawów tego skłócenia jest ludzkie postrzeganie zwierząt. Człowiek na ogół traktował je bowiem jako istoty bezmyślne, pozbawione zdolności odczuwania. A więc tak, jakby nie miały najważniejszej części ciała – głowy.

Głowa uchodzi za symbol uniwersalny. Jako siedlisko myśli i uczuć wykorzystywano ją, by oznaczać mądrość, władzę, sprawczość czy też indywidualność. Głowa to też ta część ciała, którą mają zarówno ludzie, jak i zwierzęta. Jest czymś, co łączy te stworzenia, a jednocześnie je oddziela.

Głównym motywem narracji wystawy stała się właśnie głowa. Reprezentują ją nade wszystko obiekty przestrzenne: rzeźby Beksińskiego i Szybalsky’ego, gipsowe modele autorstwa Sasina oraz spreparowana głowa buhaja Geeltje’sa Ademy.

Kontemplacyjna – i nieco teatralna – przestrzeń, w której znajdują się rzeźby Szybalsky’ego i Beksińskiego, stanowi punkt wyjścia do dalszego poznawania relacji człowieka ze zwierzętami.

Rusz głową i zastanów się, czy mówiąc o zwierzętach, wystawa mówi też coś o Tobie. Jeżeli tak, to co właściwie ma do powiedzenia?

Ekspozycję uzupełnia katalog wystawy oraz seria gadżetów.
W audioprzewodnikach usłyszeć można głos Krystyny Czubówny.

kuratorzy | Marek Zambrzycki, Monika Krzencessa
projekt scenograficzny | Biuro Kreacja: Dorota Terlecka, Anna Sabała-Bykowska
projekt graficzny | Studio Kmicic: Katarzyna Cichosz & Hanna Kmieć
konsultacja historyczna | prof. dr hab. Rafał Wnuk, dr Janusz Marszalec
audioprzewodnik | Movietech & Krystyna Czubówna
Honorowy patronat Ministra Klimatu i Środowiska
patroni medialni | Dzieje.pl, Miesięcznik Dzikie Życie, MuzeOn, Radio Gdańsk
partner społeczny | Fundacja Rozwoju Warszawskiego Ogrodu Zoologicznego „PANDA”