Leon Mitkiewicz-Żółłtek (1896–1972) to z pewnością jeden z najwybitniejszych oficerów polskiego wywiadu i dyplomacji wojskowej w czasie II wojny światowej. Podstawą jego kariery i ogromnej wiedzy było połączenie doświadczenia bojowego i pracy sztabowej. Co niezwykle istotne – nie tylko działał w najbliższym otoczeniu Naczelnego Wodza PSZ, gen. Władysława Sikorskiego, lecz również nadzorował rozbudowę polskiej sieci wywiadowczej w okupowanej Europie. W 1943 r., osiągając najwyższy stopień kariery dyplomatycznej, został mianowany polskim przedstawicielem przy Połączonym Komitecie Szefów Sztabów (Combined Chiefs of Staff) w Waszyngtonie.
Nie ulega wątpliwości, że dzienniki, które starannie prowadził płk Mitkiewicz, są niezwykle cenne, zwłaszcza dla polskiego czytelnika. Barwny język narracji odsłania bowiem kulisy wielkiej polityki lat trzydziestych i czterdziestych XX w. – z perspektywy, która mogła być znana tylko jej bezpośredniemu uczestnikowi.
Mitkiewicz jawi się jako uważny i dociekliwy obserwator wielkiej polityki oraz codzienności czasu II wojny światowej. Z racji pełnionych funkcji w swoich zapiskach dzieli się licznymi spostrzeżeniami na temat gen. Sikorskiego, które składają się na portret psychologiczny Naczelnego Wodza. To interesujące ujęcie, w którym nie brakuje nakreślenia kontekstu i uzasadnienia wielu decyzji podejmowanych przez Rząd Polski na Uchodźstwie.
Po raz pierwszy wspomnienia płk. Mitkiewicza opublikowano w 1968 r. w Paryżu, choć w niepełnej postaci. Podstawą edycji stworzonej przez MIIWŚ są kompletne materiały autorskie, łącznie z odręcznymi dopiskami, uzupełnieniami i 72 załącznikami. Taką właśnie formę autor nadał swojemu dziełu na początku lat sześćdziesiątych XX w. w Nowym Jorku. Założeniem niniejszego wydania jest zaprezentowanie autentyzmu epoki, w której żył i pisał płk Mitkiewicz, a jednocześnie – publikacja książki w jej pełnej formie, przygotowanej przez autora.
Obszerne wspomnienia płk. Mitkiewicza podzielono na 13 zasadniczych rozdziałów. Całość książki poprzedza wstęp merytoryczny prof. W. Rezmera. Treść główną uzupełniają dokumenty źródłowe. Opracowanie zawiera również biogramy wybranych postaci oraz indeksy osobowy i geograficzny.
Leon Mitkiewicz, Na obczyźnie z generałem Władysławem Sikorskim. Wspomnienia wojenne z lat 1939–1943, red. Waldemar Rezmer, Gdańsk 2026, ISBN 978-83-65957-72-6, ss. 1200.
