Przejdź do treści

Der vergessene Völkermord. Das Massaker von Wola In Warschau 1944 - niemieckie wydanie książki Piotra Gursztyna o Rzezi Woli

Der vergessene Völkermord. Das Massaker von Wola In Warschau 1944 - niemieckie wydanie książki Piotra Gursztyna o Rzezi Woli


Polacy, myśląc o sobie, uważają, że bardzo koncentrują się na dziejach swojego narodu. Uważają, że historia jest dla nich ważna. Często aż nazbyt – przesłaniając teraźniejszość i przyszłość. Ten stereotyp nie jest też obcy cudzoziemcom wypowiadającym opinie na temat Polski i Polaków. 

Rzeczywiście historia jest ważna dla Polaków. Nie jest jednak prawdą ów opisany w pierwszych zdaniach autostereotyp. Rzeź Woli, dzielnicy głównego miasta Polski, jest tego przykładem. To zdarzenie nadzwyczajne, nawet na tle w ogóle trudnych dziejów Polaków. W kilka dni wymordowano kilkadziesiąt tysięcy osób – prawie bez wyjątku cywilów. W większości kobiet, dzieci, starców. Zbrodnia miała miejsce w stolicy. Sprawcy jej nie ukrywali. W latach późniejszych – gdy Polska była rządzona przez komunistów – cenzura nie zakazywała tego tematu. Wspomnienia i relacje ukazywały się co jakiś czas przez cały okres powojenny. Mimo tego to wyjątkowe wydarzenie – w skali historii Polski oraz na tle wszystkich zbrodni na ludności cywilnej, z wyjątkiem Holokaustu, popełnionych w okupowanej Europie w czasie II wojny światowej – było ignorowane przez opinię publiczną. Tak w Polsce, jak i na świecie. Książka mojego autorstwa jest nie tylko opisem zdarzeń, ale też próbą odpowiedzi na pytanie o ten zadziwiający fenomen niepamięci, a także wyparcia. 

W dzisiejszej Polsce ludzie urodzeni wiele lat po wojnie coraz bardziej interesują się tą tragedią. To godny szacunku przejaw niezgody na zapomnienie, przejaw autentycznej empatii wobec cierpienia. Także chęć choćby częściowego zadośćuczynienia – bo sprawcy tej zbrodni nie zostali ukarani, a jej ofiary zostały pozostawione na długie lata samym sobie. O zamordowanych mało kto pamiętał, a tym, którzy cudem przeżyli, prawie nikt nie pomógł. Jesteśmy jednak dopiero na początku drogi ku godnemu upamiętnieniu zbrodni z sierpnia 1944 r. Przypuszczam, że lektura tej książki nie będzie łatwa dla niemieckiego czytelnika. Tak jednak to wyglądało. Mam nadzieję, że niemiecki czytelnik dzięki tej pracy będzie mógł lepiej zrozumieć Polskę i Polaków. Niewiedza i niedomówienia nie służą dobrym relacjom między sąsiadami. Temat jest trudny i bardzo bolesny, ale właśnie dlatego lepiej rozmawiać niż dalej milczeć.

Przedmowa

Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku razem z niemieckim wydawnictwem be.bra wissenschaft oraz Instytutem Pileckiego, przygotowało niemieckie wydanie książki Piotra Gursztyna o Rzezi Woli, czyli zapomnianym niemieckim ludobójstwie dokonanym na Polakach w pierwszych dniach sierpnia 1944 r. podczas pacyfikacji Powstania Warszawskiego: Der vergessene Völkermord. Das Massaker von Wola In Warschau 1944 (tłum. Bernard Wiaderny).

Prezentowana niemieckiemu czytelnikowi książka polskiego autora, opowiada o jednej z najstraszniejszych zbrodni dokonanej przez katów Hitlera w czasie II wojny światowej. P. Gursztyn w przejmujący sposób opisuje bezlitosną rzeź polskiej ludności cywilnej dokonaną przez Niemców i wspomagające ich kolaboracyjne oddziały innych narodowości. Okrucieństwo tej akcji eksterminacyjnej może wręcz paraliżować współczesnego odbiorcę. Przerażenie budzi jej bestialstwo: zbiorowe egzekucje, zakopywanie ludzi żywcem, mordy na dzieciach, roztrzaskiwanie głów niemowlakom, wrzucanie dzieci do płonących budynków, palenie ludzi żywcem na ulicach, dokonywanie gwałtów na kobietach i dziewczynkach, zabijanie uderzeniami kolb, mordowanie pacjentów szpitali. Ta lista potwornego cierpienia polskiej ludności Woli zdaje się nie mieć końca. Przerażająca jest także skala tej zbrodni: ok. 59 tys. niewinnych ofiar w ciągu zaledwie kilku dni rozpętanego przez Niemców antypolskiego piekła. 

Książka P. Gursztyna pt. Rzeź Woli. Zbrodnia nierozliczona, została po raz pierwszy opublikowana w 2014 r. przez Wydawnictwo Demart. Pomimo niewątpliwie bardzo trudnego dla odbiorcy poruszonego w niej tematu, na polskim rynku wydawniczym cieszyła się ona sporą popularnością. Niniejsze wydanie przygotowane przy współudziale Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, przeznaczone specjalnie na rynek niemiecki ma podobną ambicję: zainteresować tym tematem jak największą liczbę osób pragnących dowiedzieć się czegoś ważnego o przeszłości, po to aby lepiej rozumieć współczesność. 

Jak zwraca na to uwagę autor Rzezi Woli w przedmowie skierowanej do czytelnika niemieckiego: Temat jest trudny i bardzo bolesny, ale właśnie dlatego lepiej rozmawiać niż dalej milczeć. 

Piotr Gursztyn (ur. 1970 r.), historyk, dziennikarz i publicysta, absolwent Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego, pracownik kilku redakcji prasowych oraz stacji telewizyjnych i radiowych (Radio Plus, Telewizja Puls, Telewizja Polsat, „Rzeczpospolita”, Uważam Rze”, „Do Rzeczy”, Polskie Radio RDC), obecnie związany z TVP. W 2014 r. opublikował Rzeź Woli. Zbrodnia nierozliczona, za którą otrzymał wyróżnienie w konkursie Varsaviana 2014-2015. W 2018 r. wydał kolejną dobrze przyjętą książkę Ribbentrop-Beck. Czy pakt Polska-Niemcy był możliwy? W 2017 r. prezydent RP Andrzej Duda odznaczył Piotra Gursztyna Srebrnym Krzyżem Zasługi za upamiętnianie prawdy o najnowszej historii Polski. Obecnie MIIWŚ przygotowuje chińskie wydanie Rzezi Woli.

Piotr Gursztyn