Skip to main content

Czerwone Bagno

"Czerwone Bagno" Tomasz Strzembosz, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, 2009

Konspiracja i partyzantka antysowiecka w Augustowskiem

Tomasz Strzembosz, Rafał Wnuk

"Czerwone Bagno" poświęcone jest dziejom konspiracji i partyzantki polskiej na obszarze Puszczy Augustowskiej oraz lasów i bagien rozciągających się po obu stronach Kanału Augustowskiego. Już na przełomie września i października 1939 r. zaczęły powstawać tam pierwsze siatki konspiracyjne i pierwsze bazy partyzanckie. Różnorodność i duża liczba tych spontanicznie kształtujących się organizacji podziemnych i grup partyzanckich, prowadzących nieraz bardzo skuteczne działania dywersyjne wobec sowieckich okupantów, jest ewenementem bez precedensu.

Wartość pracy dostrzegli recenzenci: W PRL oficjalna historia podtrzymywała wersję o zjednoczeniu zachodniej Białorusi i Ukrainy z republikami ZSRR. Nie powstawały na ten temat filmy, a dostęp do podejmującej ten wątek literatury był nader ograniczony. Nadzieję, że ten ponury epizod naszych dziejów zostanie wydobyty z niepamięci, daje powstające w Gdańsku Muzeum II Wojny Światowej, które niedawno opublikowało pracę prof. Tomasza Strzembosza i Rafała Wnuka „Czerwone Bagno”.

Historycy zmierzyli się z niełatwym tematem konspiracji i partyzantki antysowieckiej działającej w latach 1939–1941 w okolicach Augustowa i Białegostoku. Niełatwym, bo, jak sami podkreślali, po wojnie udziałem w oporze przeciwko Sowietom nikt się nie chwalił. Brak więc dziś nie tylko udokumentowanych źródeł, skąpe są także relacje świadków i uczestników zdarzeń. A jednak historykom udało się prześledzić działania grup partyzanckich i konspiracyjnych (...) - napisała Beata Zubowicz na łamach "Rzeczypospolitej" (4.01.2010 r.). Warto zapoznać się również z omówieniem pracy pióra Adama Białousa dostępnym na portalu DlaPolski.pl.

Książka miała dwie promocje. Pierwsza odbyła się w Gdańsku 9 grudnia 2009 r. w Dworze Artusa, druga 14 stycznia 2010 r. w Domu Spotkań z Historią w Warszawie. Obydwa spotkania cieszyły się dużym zainteresowaniem publiczności. Uczestniczył w nich współautor książki dr. hab. Rafał Wnuk. Sylwetkę drugiego z autorów, śp. prof. dr. hab. Tomasza Strzembosza - wybitnego historyka represjonowanego w okresie PRL, współtwórcy a następnie Honorowego Przewodniczącego Związku Harcerstwa Rzeczpospolitej, przybliżył uczestnikom gdańskiego spotkania jego uczeń dr hab. Piotr Niwiński, zaś w Warszawie inny uczeń Profesora - dr hab. Marek Wierzbicki. W spotkaniu warszawskim wzięła ponadto udział rodzina śp. Profesora, której współautor książki - dr hab. Radał Wnuk - złożył szczególnie ciepłe podziękowania, wyrażając w ten sposób wdzięczność za okazane mu zaufanie i możliwość dokończenia dzieła Profesora.

Książka opowiada o fenomenie konspiracji antysowieckiej, kompletnie nieznanym nie tylko zwykłym czytelnikom, ale także historykom. Pokazuje ona, że w rejonie bagien augustowskich, Puszczy Augustowskiej już w październiku 1939 roku powstały pierwsze organizacje partyzanckie. Książka zawiera też szereg informacji o ludziach i m.in. nieznanym aspekcie walki między sowieckimi służbami specjalnymi a niemiecką Abwehrą przy użyciu polskiego podziemia. To historia pokazana przez pryzmat konkretnych ludzi i siatek konspiracyjnych. Początkowo należeli oni głównie do dominującej wówczas na tym terenie Polskiej Armii Wyzwolenia, która w czerwcu 1940 roku stała się częścią Związku Walki Zbrojnej, przekształconego następnie w Armię Krajową. Po 1947 roku wielu z nich walczyło w ramach organizacji Wolność i Niezawisłość. Początkiem książki jest najpierw niemiecka, a potem sowiecka agresja, a zamyka ją zmiana okupanta, wynikająca z napaści Niemiec na ZSRR - opowiadał o wspólnym dziele dr hab. Rafał Wnuk w czasie warszawskiej promocji.

Recenzja w czasopiśmie historycznym „Sehepunkte”

Dystrybucją książki zajmuje się Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR z Warszawy. Można ją nabyć m. in. za pośrednictwem jego księgarni internetowej.

Opis bibliograficzny: Tomasz Strzembosz, Rafał Wnuk, Czerwone Bagno. Konspiracja i partyzantka antysowiecka w Augustowskiem, Gdańsk-Warszawa: Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, 2009, ss. 212, ISBN 978-83-7383-382-1.